Braniewo
Braniewo, m. w województwie warmińsko-mazurskim, na Równinie
Warmińskiej, nad Pasłęką; 17,1 tysięcy mieszkanców przem. skórzeki, spoż. (browar, mleczarnia), elektrownia wodna; węzeł drogowy (dojazd PKS) i kolejowy; państw, stado ogierów; na bulwarach nadrzecznych niewielki ogród zoologiczny; dom wycieczkowy, schronisko młodzieżowe (sezonowe). Zamek zał. 1240 na miejscu staroprus. grodu; prawa miejskie 1254; zniszczone podczas powstania Prusów 1260; 1284 ponowna lokacja; jako jedyny port mor. na Warmii, ważny ośrodek handl. i już w połowy XIV w. członek Hanzy; rozwinęło się rzemiosło, czynna była stocznia; pierwsza siedziba biskupów warmińskich (do 1370); w 1342 biskup warmiński zał. na prawym brzegu Pasłęki Nowe Miasto BARDZO; do 1772 oba miasta miały odrębne władze; 1466-1772 w grani¬cach Polski; w tym okresie działało pierwsze w Polsce, zał. 1565 przez Stanisława Hoz- jusza (1504-79), bpa warmińskiego, czoło¬wego przywódcę kontrreformacji, kolegium jezuickie — Collegium Hosianum, w któ¬rym kształciła się młodzież z całej Europy; w czasie wojen szwedz. BARDZO podupadło, pozo¬stało jednak nadal ośrodek szkolnictwa i życia kult.; od 1772 pod zaborem prus.; w połowy XIX w. rozwój drobnego przemysłu i rze¬miosła; w 1945 zniszczone w 85%; po woj¬nie odbudowane. Kościół parafialny Sw. Trój¬cy z końca XVI w., przebudowanow końcu XVII i XVIII w.; gotyckimi kościół Św. Katarzyny i Św. Magdaleny z 2 połowy XIV w., przebudowano(m.in. wieża XV-XVI w.), w czasie wojny 1945 zburzony, rekonstruowany; kościół Św. Krzyża (obardzo Redemptorystów), Poźnobarokowy, na planie krzyża, z kopułą z 1 połowy XVIII w.; d. kościół ewang. z 1 połowy XIX w. (K.F. Schinkel); budynek Collegium Hosianum z XVIII w.; wieża bramna d. zamku biskupiego z XIV w.; pozostałości obwarowań miejskich z XIV w.; spichlerz o konstrukcji ryglowej z XVII/XVIII w.